Giải phương trình có chứa dấu giá trị tuyệt đối

Trung bình: 5
Đánh giá: 1
Bạn đánh giá: Chưa
Dạng toán ''Phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối '' là một dạng bài tập thường gặp trong quá trình học tập môn toán và chúng thường có những cách giải đặc biệt mà nhiều học sinh sẽ không nắm bắt được. Bài viết này nhằm hướng dẫn học sinh giải quyết được một số phương trình chứa dấu giá trị tuyệt đối.

I. Một số tính chất liên quan đến dấu giá trị tuyệt đối.

  • x0, x.
  • x-yx+yx+y.
  • x=x nếu x0-x nếu x<0.

II. Cách giải phương trình có chứa dấu giá trị tuyệt đối.

1. Giải phương trình có dấu giá trị tuyệt đối bằng cách bình phương hai vế.

* Cách giải :

Dạng 01 : A=BA2=B2.

Dạng 02 :  A=BB0A2=B2.

* Ví dụ minh họa : 

Ví dụ 1. Giải phương trình x+2=2x+1.

Lời giải : 

Ta có x+2=2x+1x+22=2x+12x2+4x+4=4x2+4x+1-3x2+3=0x=1x=-1 .

Vậy phương trình có tập nghiệm S=-1,1.

Ví dụ 2. Giải phương trình 2x-3+x-3=0.

Lời giải : 

Ta có 2x-3+x-3=02x-3=3-x3-x02x-32=3-x2

   x34x2-12x+9=9-6x+x2x33x2-6x=0x3x=2x=0 x=0x=2 .

Lời bình : Cách giải trên chỉ giải quyết được một số phương trình mà bậc của x là bậc một. Nếu gặp những phương trình mà x có bậc cao hơn, việc bình phương hai vế sẽ dẫn đến các phương trình bậc cao và việc giải quyết sẽ trở nên khó khăn hơn. Để giải quyết vấn đề này ta cũng có một cách giải khác như sau.

2. Giải phương trình có dấu giá trị tuyệt đối bằng cách phá dấu giá trị tuyệt đối.

* Cách giải : Sử dụng công thức phá dấu giá trị tuyệt đối A=A nếu A0-A nếu A<0. Trong quá trình giải quyết bài toán ta xét các trường hợp cụ thể để bỏ dấu giá trị tuyệt đối.

* Chú ý : A=BA=BA=-B . 

* Ví dụ minh họa :

Ví dụ 1. Giải phương trình x-2+3x+2=0.

Phân tích : 

  • Ta có x-20x2 nên x-2=x-2 nếu x2-x-2 nếu x<2.

Lời giải : 

Trường hợp 1 : x-20x-2+3x+2=0x24x=0x2x=0x.

Trường hợp 2 : x-2<0-(x-2)+3x+2=0x<2-x+2+3x+2=0

                  x<22x+4=0x<2x=-2x=-2.

Vậy phương trình có nghiệm x=-2.

Ví dụ 2. Giải phương trình x+2+x2-3x=1.

Lời giải : 

Trường hợp 1 : x+20x+2+x2-3x=1x-2x2-2x+1=0x-2x=1x=1  (1)

Trường hợp 2 : x+2<0-x+2+x2-3x=1x<-2-x-2+x2-3x-1=0

                  x<-2x2-4x-3=0x<-2x<2+5x=2-5 x  2

Từ (1) và (2)  phương trình có nghiệm x=1.

Ví dụ 3. Giải phương trình x-1+x-2=2x-3.

Phân tích : Đây là bài toán có chứa hai dấu giá trị tuyệt đối nên cần lưu ý các trường hợp sau

  • Nếu x<1 thì x<2 nên x-1=-x-1  x-2=-x-2.
  • Nếu 1x<2 thì x-1=x-1  x-2=-x-2.
  • Nếu x2 thì x>1 nên x-1=x-1  x-2=x-2.

Từ những phân tích trên ta có lời giải như sau :

Lời giải : 

Trường hợp 1 : x<1-x+1-x+2=2x-3x<1-4x=-6x<1x=32x.

Trương hợp 2 : 1x<2x-1-x+2=2x-31x<2-2x=-41x<2x=2x.

Trường hợp 3 : x2x-1+x-2=2x-3x20x=0 (luôn đúng)x2.

Từ ba trường hợp trên phương trình đã cho có nghiệm x2.

Ví dụ 4. Giải phương trình x2-4x+3-x2-3=0.

Phân tích : Bài toán có dạng A-B=0A=BA=BA=-B .

Lời giải : 

Ta có x2-4x+3-x2-3=0x2-4x+3=x2-3
x2-4x+3=x2-3x2-4x+3=-x2-3-4x=-62x2-4x=0x=32x=0 hoặc x=2.

Vậy phương trình có nghiệm x0,32,2.

Ví dụ 5.  Giải phương trình x2-5x+6=3x2-1.

Phân tích : Ta có 

  •  x2-5x+6>0x-;23;+.
  • x2-5x+60x2;3.

Do đó x2-5x+6=x2-5x+6 nếu x-;23;+-x2-5x+6 nếu x2;3.

Từ đây ta có lời giải như sau : 

Lời giải :

Trường hợp 1 : x-;23;+x2-5x+6=3x2-1x-;23;+-2x2-5x+7=0

                   x-;23;+x=1 hoặc x=-72x=1x=-72 .

Trường hợp 2 : x2;3-x2-5x+6=3x2-1x2;3-4x2+5x-5=0x2;3xx.

Vậy phương trình có nghiệm x-72,1.

Lớp 10

Chuyên đề bài tập Hình học lớp 10

Trong chương trình hình học lớp 10, các em sẽ được làm quen với việc nghiên cứu hình học phẳng bằng một phương pháp khác, gọn gàng, có hiểu quả và mang tầm khái quát cao.
09:45 Ngày 21 tháng 9 năm 2018